Kartepe Çalıştayı: 5651 Masası (1 No.lu Masa) Sonuç Raporu — Ortak Çalışma (2010)
Arşiv belgesi, ortak çalışma (2010). Bu metin, 20–22 Nisan 2010 tarihlerinde Kocaeli/Kartepe’de düzenlenen 2. İnternet İçerik Düzenleme Çalıştayı’nın 5651 Masası (1. masa) sonuç raporu için hazırlanan çalışma belgesidir. Av. Serhat Koç, belgede sayılan katılımcılardan biridir; metin tek başına onun yazdığı şahsî makale olarak sunulmamaktadır. Masa çalışmasının değerlendirmeleri, çalıştayın tüm katılımcıları veya kurumları adına bağlayıcı görüş sayılmamalıdır. Arşive aktarım: 9 Ekim 2026. WordPress sıralaması için çalıştayın son günü 22 Nisan 2010 esas alınmıştır; bu, raporun tam olarak o tarihte yayımlandığının kanıtı değildir.
5651 Masası (1. No.lu Masa) — Sonuç Raporu
Katılımcılar
Mehmet Ali Uzun, Hakim Albay, Askeri Yargtay Üyesi, Tbd üyesi Av. Burak Özcü, Vodafone a.ş., Tbd üyesi, İnet üyesi Av. Muhterem İlhan Vodafone a.ş. Osman Atalay, Ankara Bilişim Savcısı, infazhukuku.org sitesi yöneticisi Kürşat Kayral, Ankara Basın Suçları Savcısı Melih Bayram Dede,Yeni şafak İnternet Yayınları Editörü Osman Nihat Şen, TİB İnternet Daire Bşk. Abdülhamit Güneş, TİB İnternet Dairesi Uzmanı Av. Serhat Koç, İstanbul Barosu Bilişim Hukuku Merkezi Üyesi, Netdaş Hareketi İsmail Kizir, Tumgazeteler.com Genel Yayın Yön. Mustaf Bilen, Cihan Haber Ajansı
5651 sayılı yasa kapsamında site erişim engellemeleri: Soru ve cevaplar
1. A) Türkiye'de yayın yapan bir sitenin 5651 kapsamında verilen erişime engelleme kararlarının uygulama alanı Türkiye sınırları mıdır? B)Türkiye’deki bir merciinin verdiği belli bir içeriğin yayından çıkarılması kararın uygulanması, yurtdışındaki bir makamdan talep edilebilir mi?
C.A. 5651 kapsamında bir siteyi yurtdışında erişime engellemek yani yurtdışında infazı mümkün değildir.
C.B. Inhope vb. uluslararası kuruluşlar çerçevesinde (üyelik kaydıyla) bu mümkün olabilir.
2. 5846 ve 5651 de yetkiler tartışılmalı. Özellikle yurtdışından yapılan yayınlarda sorun var. Özgürlüklerle, güvenlik nerede kesişiyor?
C. Bu soru, 2 Nolu masanın sorusu olduğu düşünülmektedir.
3. A)5651 internet ortamında işlenecek tüm suçları karşılamaktadır? B)TCK’nun ilgili bir maddesi ile internet erişim engelleme kararı vermek anlamında genel yetki devam edecek midir? C)Erişime engellenmesi sadece 5651’den olmamalı mıdır? Terör olaylarında erişim engelleme kararı verilebilir mi? Ya da BK ve MK hükümleri çerçevesinde hukuk mahkemeleri erişim engeleme kararı verebilir mi? YSK ve benzeri idari kurumlar erişime engelleme kararı verebilir mi ve bu kararlar uygulanabilir mi?
A. Karşılamamaktadır. Katalog suçlara yer verilmiştir 5651’de.
B. CMK 162 md.si torba hüküm olduğundan: bu maddeye göre erişim engellem hususunda bir talepte bulunabilir ancak 5651 özel yasa durumunda olduğu için, erişim engelleme sadece 5651’deki katalog suçlar için uygulanabilir. Bu nedenle genel hükümlere göre erişim engelleme kararı kesinlikle verilemez.
C. Erişim engellemeler sadece 5651 kapsamında yapılmalıdır. Hukuk mahkemeleri bu şekilde genel hükümlere dayanarak erişim engelleme kararı veremezler.
4. 5651 s.k.’nun 9.madde ile karşılanabilecek hak ihlallerinde diğer mahkemelerin görevsizlik vermesi gerekmez mi? Bu özel kanun boş yere mi yazıldı?
C. 5651 özel yasa durumunda olduğu için, erişim engelleme sadece 5651’deki katalog suçlar için uygulanabilir. Kanunun 9. Maddesi aslında 8. Maddeye oranla çok daha fazla sorun çözücü bir maddedir. Müştekiler ve internet aktörleri yönünden 9. Maddenin uygulanmasına gidilmesinde daha çok yarar vardır.
———–
Soru.1. Türk hukuk sistemi ve yasa yapma tekniği açısından 5651 s.k. nasıl kategorize ediliyor?
Cevap.1. 5651 s.k. ceza ve uygulama maddelerini içeren özel bir yasadır. Yasa yapma tekniğine uygun değildir. Pratikte uygulanması zorluk arz etmektedir.
Soru.2. 5651 s.k. dışında erişim engelleme kararı verilebilir mi?
Cevap.2. Hukuki açıdan uygulamada, TMK 24, 25 ve BK 49 md.leri gereği tüm hukuk mahkemelerince erişim engelleme kararları verilebilmektedir. Aslında bu maddeler gereği sadece içerik çıkarma kararı verilmelidir.
5651 s.k.’nun 9. Md.si gereği de hukuk mahkemeleri içerik çıkarma kararı verebilirler.
Cezai açıdan, 3713 sayılı terörle mücadele yasası ve 5846 sayılı FSEK ile CMK 162. Md. kapsamında erişim engelleme kararı verilmektedir. Bu durumda katalog suçların kapsamı genişletilmiş olmaktadır. Bu açıdan 5651 s.k. haricindeki özel kanunlar gereği erişim engelleme kararı verilmemesi gerekmektedir.
Soru.3. Eğer 5651 s.k. haricindeki özel kanunlarla erişim engelleme kararı verilebilecekse, bu verilen erişim engelleme kararları nasıl uygulanacaktır?
Cevap.3. Şu anki uygulamada, mahkeme ve savcılıklar tarafından doğrudan erişim sağlayıcılara tek tek kararlar gönderilmektedir ve erişim sağlayıcılar da bu kararları kendileri uygularlar ve TİB bu süreçte rol almamaktadır.
Diğer yöntem olarak, 5651 s.k. harici özel yasalar kapsamında verilen kararların da aynen 5651s.k.’dan dolayı verilen kararlar gibi TİB tarafından uygulanması gerektiği düşünülmektedir.
Bunun için mevzuatta gerekli düzenleme yapılarak TİB’in bu konuda yetkilendirilmesi gerekmektedir.
Soru 4. Katalog suçlar yeniden düzenlenmeli midir?
Cevap.4. Halen 5651 s.k.’ndaki katalog suçlar haricinde yer alan ve özel yasalarda düzenlenen (5846 s.k. ve 3713 s.k. gibi) erişim engelleme maddelerinin 5651 s.k.’nun içine alınması dışında, katalog suçlara ayrıca başka bir suç eklenmesine gerek bulunmamaktadır. 5651 s.k.’da yetki verilen ceza mahkemeleri ve merciler ile hukuk mahkemeleri dışında hiçbir makam ve merci tarafından erişime engelleme kararı verilmemelidir.
Soru.5. 5651 sayılı kanunda, internet aktörlerinin yeniden tanımlanması gerekmekte midir? Sorumluluklarının çerçevesi nasıl çizilmelidir?
Cevap.5. Ticari olmayan TKS’lere getirilen iki adet yükümlülüğünün yaptırımı bulunmamaktadır. Ya bu yaptırımların tamamen kaldırılması ya da yaptırım getirilmesi gerekmektedir. Ancak yaptırım geldiği takdirde bu TKS’lere ağır yükümlülükler getirecek ve belki de bu hizmetleri TKS’ler durdurmak zorunda olacaklardır.
5651 s.k.nun 5.md.’sinin 2. Fıkrasındaki “ceza sorumluluğuna ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla“ cümlesinin kaldırılması ve yer sağlayıcıların hapis cezası tehditiyle karşı karşıya kalmasının engellenmesi düşünülmektedir.
Soru.6. 5651 s.k. gerekli midir? Gerekli ise revize edilmeli midir? Yoksa kapsamlı bir bilişim yasası mı gerekmekte midir?
Cevap.6. Evet gereklidir, çünkü internet aktörlerini tanımlayan ve düzenleyen bir kanundur. Acil olarak 5651 s.k.’nun 8. Maddesi ihtiyaç gereği revize edilebilir. Ayrıca 5651 s.k. dışında bilişim suçları ile ilgili bütün hususları düzenleyen yeni bir kanun geliştirilebilir.
Halen 5651 s.k.’ndaki katalog suçlar haricinde yer alan ve özel yasalarda düzenlenen (5846 s.k. ve 3713 s.k. gibi) erişim engelleme maddelerinin 5651 s.k.’nun içine alınması dışında, katalog suçlara ayrıca başka bir suç eklenmesine gerek bulunmamaktadır. 5651 s.k.’da yetki verilen ceza mahkemeleri ve merciler ile hukuk mahkemeleri dışında hiçbir makam ve merci tarafından erişime engelleme kararı verilmemelidir.
Soru.7. İnternet medyası için yeni bir yasa gerekmekte midir?
Cevap.7. İnternet ortamında yapılan haber nitelikli yayınlar ile basın kanunundaki hususları düzenleyen genel bir yasa düşünülmelidir. İkinci bir fikir olarak: 5187 s.k. revize edilerek 5651 s.k.’un 9. md.’sine atıf yapılması da bir alternatif olarak düşünülebilir.
Ayrıca hukuk mahkemeleri tarafından cevap hakkı bir ön şart olarak değerlendirilebilmekte ve tazminat talepleri reddedilmektedir. Bu nedenle yasaya bunun bir ön şart olmadığı ve tazminat hakkını engellemediği de eklenmelidir.
Bununla birlikte, düzenleyici diğer idari makamlar (Örneğin Sağlık Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı v.b.) tarafından da 5651 s.k.’nun 9. maddenin, hakları ihlal edilen kişi lehine düzenlenerek ilgili idari mercilerince yasal olarak değerlendirilmesi gerekir.
Bağlantılar: 2010 Kartepe Çalıştayı arşivi; Serhat Koç — Çalıştayın Ardından: Kartepe İlkeleri.